بارداری یکی از  حیاتی ترین و حساس ترین دوره در زندگی خانم هاست. بنا براین داشتن یک رژیم غذایی سالم برای خانم های باردار از اهمیت زیادی برخوردار است. از مادران باردار انتظار می رود به مواد غذایی که استفاده می کنند توجه کافی داشته باشند و از مصرف غذا ها و نوشیدنی های مضر خودداری کنند.

۱۱ غذا و‌ نوشیدنی برای پرهیز در زمان بارداری

در دوره ی بارداری گروهی از غذا ها باید به ندرت مصرف شوند در حالی که باید از خوردن برخی دیگر از موادغذایی به طور کلی پرهیز نمایید.  در ادامه به بررسی 11 ماده ی غذایی و نوشیدنی می پردازیم که مصرف آن ها در دوران بارداری باید به طور کلی قطع و یا به حداقل برسد.

 ۱-ماهی های سرشار از جیوه

جیوه یک عنصر بسیار مضر محسوب می شود و تا به حال هیچ مقداری از مصرف آن ایمن شناخته نشده و غالبا در آب های آلوده پیدا می شود. میزان مصرف بالای جیوه می تواند برای سیستم ایمنی ، سیستم عصبی و کلیه ها مضر و سمی باشد.

هم چنین می تواند عامل مشکلات جدی در رشد کودکان باشد. از زمانی که این ماده در دریاهای آلوده پیدا شد، ماهی های دریایی بزرگ می توانند مقدار زیادی از جیوه را در خود انباشت کنند. بنابراین به خانم های باردار توصیه می شود، مصرف این نوع از ماهی ها را یه یک یا دو وعده در هر ماه محدود کنند.

ماهی های حاوی مقدار جیوه ی بالا شامل:

  • کوسه ماهی
  • اره ماهی
  • ماهی خال خالی شاهی
  • ماهی تون(به خصوص تن الباکور)

با همه ی این ها لازم است بدانیم که همه ی ماهی ها حاوی مقدار زیادی ازجیوه نیستند-‌ فقط  گونه های خاص بدین گونه هستند. مصرف ماهی هایی که دارای مقدار جیوه پایین هستند در زمان بارداری بسیار مفید است،و این نوع از ماهی ها میتوانند در هر هفته دو وعده میل شوند. ماهی های چرب,سرشار از اسید های چرب امگا۳ هستند که بسیار برای سلامتی کودک شما مفید هستند.

خلاصه: خانم های باردار نباید بیشتر از یک ‌یا دو وعده در ماه از ماهی های حاوی مقدار زیادی از جیوه استفاده کنند؛ این ماهی ها شامل: کوسه ماهی،اره ماهی،ماهی خال خالی شاهی،ماهی تون‌ و الباکور هستند.

 

۲-ماهی های خام یا نپخته:

ماهی های خام به خصوص حلزون صدف دار،میتوانند عامل بسیاری از عفونت ها باشند.این عفونت ها میتوانند از نوع ویروسی باکتریایی و انگلی باشند مثل نورو ویروس،وایبریو،سالمونلا و‌لیستریا. بعضی از این عفونت ها فقط روی مادر تاثیر می گذارند و بدن مادر را  ضعیف و دچارکم آبی می کند. سایر عفونت ها می توانند به جنین انتقال پیدا کنند و عواقب جدی و یا حتی کشنده ای را داشته باشد.

مادران باردار به طرز خاصی مستعد ابتلا به عفونت لیستریا هستند.در حقیقت زنان باردار  ۲۰برابربیشتر از سایر افراد احتمال ابتلا به لیستریا را دارند. این باکتری در خاک ،آب های آلوده و یاگیاهان یافت می شود. ماهی خام‌ میتواند طی فرآینده دودی شدن یا خشکیده شدن آلوده شود. حتی زمانی که مادر هیچ نشانی  ای از بیماری از خود بروز نداده باشد، لیستریا هم چنان میتواند از طریق جفت به جنین انتقال پیدا کند و منجر به بروز عواقبی از قبیل زایمان زودرس، سقط جنین و به دنیا آمدن کودک مرده شود. بنابراین به خانم های باردار توصیه می شود از مصرف ماهی های خام و حلزون صدف دار خودداری کنند. تعداد زیادی از بشقاب های سوشی هم شامل این امر می شوند.

خلاصه: ماهی های خام‌ و‌ حلزون صدف دار میتوانند به باکتری و‌انگل آلوده شده باشد،و‌در بعضاً میتوانند موجب اخلال در سلامتی شود و هم به مادر و هم به جنین آسیب برساند.

۳-گوشت نپخته،خام و یا فرآوری شده

مصرف گوشت خام یا نپخته خطر ابتلا به عفونت های  ناشی از انواع گوناگون باکتری ها یا انگل هایی از قبیل:توکسوپلاسما،ای کولای، لیستریا و‌سالمونلا را بالا می برد. باکتری ممکن است سلامت کودک متولد نشده ی شمارا تهدید کند و احتمالا منجر به تولدکودک مرده،و‌یا تولد کودک مبتلا به مشکلات عصب شناختی گوناگون شامل ناتوانایی های ذهنی،کوری و بیماری صرع  شود. لایه ی سطحی گوشت جایی است که بیشتر باکتری ها درآن می زیستند؛با این حال سایر باکتری ها ممکن است به داخل رشته های(الیاف) عضلانی هم ‌رخنه کرده و آن جا هم وجود داشته باشند.

  بعضی از برش های کلی گوشت - مثل راسته، تِندرلیون و یا گوشت دنده ی گاو، بره و گوساله - در حالی که مراحل طبخ کامل را هم طی نکرده باشند، مصرفشان بی خطر گزارش شده است. با این حال این فقط در صورتی صادق است که  این قسمت ها کامل و برش نخورده باشند و سطح روییشان هم کاملا پخته شده باشد. گوشت های خورد شده شامل:پیراشکی های گوشت،برگرها،گوشت چرخ شده,گوشت خوک و‌مرغ به هیچ عنوان نباید به صورت خام یا نپخته مصرف شود.

مصرف انواع هات داگ  و کالباس هم جای نگرانی دارد,این نوع از گوشت ها ممکن است در طول فرآیند فرآوری شدن و یا نگهداری به انواع مختلفی از باکتری ها آلوده شده باشند. خانم های باردار فقط در صورتی می توانند ازگوشت های فرآوری شده استفاده کنند که این گوشت ها دوباره به حدی گرم شوند که بخار داغ از آن ها بلند شود.

خلاصه : گوشت خام یا نپخته ممکن است حاوی باکتری های مضر باشد.به عنوان یک اصل کلی گوشت باید به صورت کامل طبخ شود

4- تخم‌مرغ خام

تخم‌مرغ خام میتواند مملو از سالمونیلا باشد. علائم عفونت سالمونیلا معمولا فقط توسط مادر تجربه میشود و‌شامل :تب،حالت تهوع،استفراغ ،دل درد و‌اسهال است. در مواردی هم،هر چند کم، این عفونت باعث ایجاد درد و گرفتگی‌ عضلات در رحم میشود که خود میتواند منجر به تولد کودک مرده و‌یا زایمان زودرس شود.

غذاهایی که معمولا حاوی تخم مرغ خام ‌هستند شامل:

  • تخم مرغ املت شده ای که خوب پخته نشده
  • تخم مرغ آب پز
  • سس هالندیز
  • سس مایونز خانگی
  • سس درسینگ(سس مخصوص سالاد)
  • بستنی خانگی
  • خامه ی تزیینی کیک

اغلب محصولات تجاری که حاوی تخم مرغ خام هستندبا استفاده از تخم مرغ پاستوریزه ساخته شده اند و مصرف آن ها بی خطر است،با این حال بهتر است همیشه لیبل محصول را برای اطمینان مطالعه بفرمایید. خانم های باردار باید همیشه تخم مرغ را به صورت کامل بپزند،و یا از تخم مرغ های پاستوریزه شده استفاده کنند.

خلاصه: تخم مرغ خام ممکن است به سالمونیلا آلوده شده باشند که میتواند منجر به بیماری و بالا رفتن خطر زایمان زودرس و یا تولد کودک مرده شود.تخم مرغ پاستوریزه میتواند جایگزینِ  مناسبی باشد.

۵-گوشت اندام های درونی

گوشت اندام های درونی منبعی سرشار ازمواد مغذی شامل:آهن ،ویتامین B12،ویتامینAو ترکیبات مسی است که برای مادر باردار و‌ فرزند اش مفید است،با این حال مصرف مقدار زیادی از ویتامینA موجود در گوشت حیوانی در زمان بارداری پیشنهاد‌ نمیشود زیرا ‌باعث ایجاد مسمومیت ناشی از ویتامین A و همچنین ‌بالا رفتن غیرمعمول میزان ترکیبات مس میشود که به نوبه ی خود میتواند در بروز نقایص تولد و مسمومیت کبدی تاثیر گذار باشد. بنابراین خانم های باردار نباید بیشتر از یک وعده در هفته از گوشت اندام های داخلی استفاده کنند

خلاصه: گوشت اندام های داخلی سرشار از آهن ویتامین B12,ویتامین A و مس است. برای جلوگیری از مسمومیت ناشی از ویتامین Aو مس توصیه میشود, خانم های باردار مصرف این نوع از گوشت را به هفته ای یک بار محدود کنند.

۶-کافئین

کافئین یکی از پرمصرف ترین مواد روان گردان در جهان است و غالبا در قهوه ،چایی،نوشیدنی های غیرالکلی و نوشابه پیدا میشود. به طور کلی به خانم های باردار توصیه میشود که مصرف کافئین خود را به کم تر از ۲۰۰میلی گرم در روز  که حدودا ۲-۳ فنجان قهوه می شود محدود کنند. کافئین به سرعت جذب شده و به راحتی به جفت و به جنین میرسد؛جنین و جفت آنزیم لازم برای تجزیه ی  کافئین را ندارد و بدین شکل میزان کافئین موجود در خون رو به افزایش میرود.

نشان داده شده که مصرف بیش از حد کافئین در دوران بارداری باعث جلوگیری از رشد جنین ‌و افزایش خطر به دنیا آمدن کودک کم وزن میشود. به نوزادانی که در هنگام تولد کمتر از 2.5 کیلو گرم وزن داشته باشند کم وزن گفته می شود. این کم وزنی با افزایش خطر مرگ در نوزادی و خطر بالاتری از ابتلا به بیمارهای مزمن در بزرگسالی مانند دیابت نوع۲و همچنین بیماری های قلبی همبستگی دارد.

خلاصه: خانم های باردار باید مصرف کافئین به کمتر از روزی ۲۰۰میلی گرم که تقریبا اندازه ی۲-۳فنجان قهوه است،محدود کنند.مصرف بالای کافئین در دوران بارداری میتواند مانع از رشد جنین و یا حتی تولد نوزاد با وزن کم شود.

۷-جوانه های خام

جوانه های خام شامل:جوانه ی یونجه،شبدر،تربچه و یا لوبیای مانگ،ممکن است به سالمونلا آلوده باشند. محیط مرطوب موجود در دانه ها که برای جوانه زدن مهیا شده است،به عنوان بستری ایده آل برای رشد و‌تکثیر این باکتری ها محسوب میشوند,و از بین بردن آن ها با شستن تقریبا کاره غیر ممکنی است به همین دلیل است که به خانم های باردار توصیه میشود که از تماما از مصرف جوانه های خام خودداری کنند. اگرچه مصرف این جوانه ها بعد ازینکه پخته بشنوند بی خطر است

خلاصه: جوانه های خام ممکن است به باکتری های درون دانه ها آلوده شده باشند.خانم های باردار فقط میتوانند از جوانه های پخته شده میل کنند.

۸-محصولات شسته نشده

سطح شسته نشده با پوست کنده نشده ی سبزیجات و میوه ها ممکن است به باکتری ها و انگل های مختلف آلوده شده باشند، باکتری ها و‌انگل هایی از قبیل:توکسوپلاسما،ای کولای،سالمونلا،و‌لیستریا که میتوانند از طریق خاک و یا طی فرآیند حمل و‌نقل وجابجایی منتقل شوند.

آلودگی می تواند در هر زمان از فرآیند تولید ، برداشت ، فرآوری ، ذخیره سازی ، حمل و نقل یا خرده فروشی رخ دهد. این باکتری ها هم میتواند به مادر و هم به جنین آسیب برسانند. یکی از انگل های بسیار خطرناک که ممکن است روی میوه و سبزیجات بماند، توکسوپلاسما نام دارد.اغلب افرادی که مبتلا به توکسوپلاسما میشوند،هیچ علائمی را نشان نمیدهند در حالیکه سایر افراد ممکن است علائمی از سرماخوردگی را برای مدت بیش از یک ماه تجربه کنند.

بیشتر نوزادان که در دوران جنینی به  توکسوپلاسما آلوده میشوند،هنگام تولد هیچ علائمی ندارند؛اما علائمی مانند نابینایی یا ناتوانی ذهنی ممکن است بعداً در طول زندگی ظاهر شود. علاوه بر این،درصد کمی از نوزادان آلوده،هنگام تولد دچار مشکلات جدی  چشم و مغز هستند. در دوران بارداری، این مسئله خیلی اهمیت دارد که خطرات ناشی از عفونت ها را با شستشوی کامل ، پوست کندن یا پختن میوه و سبزیجات به حداقل رسانید

خلاصه: میوه و سبزیجات  ممکن است به باکتری های مضر  مثل توکسوپلاسما آلوده شده باشد .شستشوی کامل میوه ها و‌سبزیجات بسیار اهمیت دارد.

۹-شیر،پنیر و‌آبمیوه های پاستوریزه نشده

شیر خام و پنیر پاستوریزه نشده می تواند حاوی مجموعه ای از باکتری های مضر  شامل:لیستریا،سالمونلا،ای کولای و کامپیلوباکتر باشد. همین امر در موردِ آب میوه های پاستوریزه نشده هم‌ وجود دارد که میتوانند مستعد آلوده شدن به باکتری باشد.همه ی این عفونت ها میتواند عواقب خطرناکی را برای کودک‌ متولد نشده به همراه داشته باشد.

باکتری ها به طور طبیعی می توانند در اثر آلودگی در زمان جمع آوری یا نگهداری ایجاد شوند. پاستوریزه کردن موثرترین روش برای از بین بردن هر نوع باکتری مضر،بدون تغییر در ارزش غذایی محصولات است. برای  به حداقل رساندن خطر عفونت،به خانم های باردار توصیه می شود که تنها از شیر،پنیرو آبمیوه های پاستوریزه شده استفاده کنند.

خلاصه: خانم های باردار باید از مصرف شیر،پنیر و آبمیوه های پاستوریزه نشده خودداری کنند،این خوراکی ها خطر ابتلا به بیماری های عفونی را افزایش میدهد.

۱۰-الکل

به خانم های باردار توصیه میشود که مطلقا از مصرف  الکل خودداری کنند زیرا خطر ابتلا به سقط و‌ یا تولد کودک‌ مرده را افزایش میدهد و‌حتی مصرف مقدار کمی از آن میتواند روی رشد مغزی کودک تاثیر منفی بگذارد. همچنین میتواند باعث بروز سندروم جنین الکلی شود که شامل طیفی از بدشکلی های صورت،نقایص قلبی و‌ناتوانایی های ذهنی می شود.از آنجایی که مصرف هیچ مقدار از الکل در دوران بارداری ایمن شناخته نشده ،به خانم های باردار توصیه میشود به طور مطلق از  الکل پرهیز کنند.

 

خلاصه: خانم های باردار نباید الکل بنوشند.مصرف الکل میتواند خطر سقط جنین،تولد نوزاد مرده و یا ابتلا به سندروم جنین الکلی را افزایش دهد.

 

۱۱-تنفلات فرآوری شده:

بارداری زمان تغییرات سریع است, در نتیجه،زنان باردار به مقدار زیادی از مواد مغذی اساسی از جمله پروتئین ، فولات و آهن نیاز دارند.با این وجود،اگر شما در اصل برای دو نفر غذا می خورید ، شما به کالری دو برابر احتیاج ندارید-در سه ماهه ی دوم و سوم حدود 350-500 کالری اضافی در روز کافی است.

یک رژیم غذایی مطلوب در دوران بارداری عمدتاً شامل غذاهای کامل و دارای مواد مغذی فراوان برای تأمین نیازهای مادر و کودک در حال رشد است. تنقلات فرآوری شده به طور کلی دارای کالری و شکر زیاد و چربی های اضافی هستند  و ارزش غذایی کمی دارند. از این گذشته،شکر اضافی با افزایش خطر ابتلا به چندین بیماری از جمله انواع مشکلات رشدی،دیابت نوع 2 و بیماری های قلبی ارتباط دارد.

در حالی که مقداری  افزایش وزن در دوران بارداری ضروری است ، افزایش وزن بیش از حد با عوارض و بیماریهای زیادی در ارتباط است. اینها شامل افزایش خطر دیابت حاملگی و همچنین عوارض حاملگی یا تولد می شود. همچنین می تواند خطر ابتلا به فرزند اضافه وزن را افزایش دهد و این باعث بروز مشکلات طولانی مدت می شود،زیرا که  کودکان دارای اضافه وزن به احتمال بیشتری بزرگسالان دارای اضافه وزن میشوند.

خلاصه: خوردن غذاهای فرآوری شده در دوران بارداری می تواند خطر اضافه وزن افراطی،دیابتِ حاملگی و عوارض زایمان را افزایش دهد و همچنین می تواند پیامدهای سلامتی طولانی مدت برای فرزند شما داشته باشد

سخن پایانی:

بهداشت و آماده سازی مناسب مواد غذایی همیشه به خصوص در دوران بارداری توصیه می شود.به هر حال این همیشه کاره آسانی برای انجام نیست،زیرا که بعضی از غذاهایی که میخرید ممکن است از قبل آلوده شد‌ه باشد.به همین دلیل بهتر است تا حد ممکن از غذاهای نامبرده شده در این لیست خودداری کنید. سلامت شما و‌ کودک متولد نشده ی شما باید در اولویت قرار داشته باشد.